Àwopin Epo ni Kòlómìbíà: Ohun Tí O Ní Ní Àpò Epo Ati Ìdí Rẹ̀
Epo sísà (gasoline) ni Kòlómìbíà lo jẹ́ ohun $1.219 fún ọ̀pọ̀lọ́pọ̀ (À rọ́pọ̀ 4,178 COP fún ọ̀pọ̀lọ́pọ̀, tàbí à jẹ́ $4.61 fún ọ̀pọ̀lọ́pọ̀ Amẹ́rika). Epo ìlòsí (diesel) jẹ́ onídíwọ̀ rú ni àìpẹ́ $0.868 fún ọ̀pọ̀lọ́pọ̀. Àwọn nǹkan wọ̀nyí fi Kòlómìbíà kalẹ̀ ní ibadandun 50 nínú ẹgbẹ̀rún 170 ló tún wàrì, àti pẹ̀lú ní ìsàlẹ̀ àgbàkọ òjú ayé tí à jẹ́ $1.484 fún ọ̀pọ̀lọ́pọ̀. Fún ẹgbẹ́ oríèrèkè orílẹ̀-èdè tí ó ṣe olóòjú aada ti epo ni Àdìrẹ́ Gúdúgúdù, ìwọ̀n àkókò yẹn sọ ìtàn àbá nípa báwo ni ìjọba fẹ́ràn kí ó bà àììlẹ̀kù ófúrú àyè píndì.
Ṣé Kòlómìbíà ló máa mu epo tàbí a gba epo tí wọ́n rán sí?
Kòlómìbíà jẹ́ ètò-mọ́ olóòjú epo. Krúdù àti onísẹ̀ epo kan nínú àwọn ìṣakópa tó pọ̀ jù nínú ìhun-ìbànújẹ̀ orílẹ̀-èdè, àti ti ìgúnná kan àti apá rẹ̀ Ecopetrol àwọn ẹgbẹ́ onífarada. Nítorí òpè-ìlù ìgbà lò máa lo wípé Kòlómìbíà kí ó ṣíìpè àti ṣíìlọ́pọ̀ ẹ̀gbẹ́ tí ó gàni àyè, à ti rí ní ìbà-ìtàn àrílẹ̀kù-ìlù ìgbà-oní èpò. Ohun àbámi tó pòó jù ni ìdí àkọkọ́ tó rán àwopin àpò epo ni Kòlómìbíà kalẹ̀ nínú gígùn ayé àbádì nítorí òpè-ìfaradà ìgbà-àdá àti àwọn àláráàní ìtùrá.
Ìtàn àìlẹ̀kù nínú àwopin
Fún àwọn ọdún púpọ̀, àkọ́gbà tó dá àgbára ni àlè àsàdásọ wá ní Fondo de Estabilización de Precios de los Combustibles (FEPC), ohùn àìlẹ̀kù tó máa kùrò ní àró tó wà ní àárín àwopin tí a sùn àwọn orílẹ̀-èdè àti àwopin ìtàn òjú ayé. Nígbà tí òjú ayé rí, ohùn náà rú gbògbò ohun ìşẹ̀-arábà, tí ó jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn ohun tó wàtú jù lábọ̀ àìlẹ̀kù-àgbà àgbà-àrùn. Nítorí apá àwọn àgbà-lù yẹn, ìjọba ti ná ìlánú àwopin epo sísà ní àwọn ìbà-ọjọ̀ kọ̀ọ̀kan. Ìlòsí, síbẹ̀síbẹ̀, ti wù ní sèwọ̀: tí a tù ohun ìyẹ́kù nà kálẹ̀ ló máa gbé àwọn apakiye afonikàn, àwopin tó lò àti àbọmọ ìtósí, èyí tí ó ní dídí àríjọ pẹ̀lú àwopin àìlẹ̀kù kálẹ̀ fún $0.868/L nígbà bẹ̀yẹ̀.
Nìyẹn nígbà tí epo sísà tí o ní lóníí wà nǹkan tó ní ìtàn àìlẹ̀kù bínú nítorí ẹ̀tàn àsàdásọ rátọ̀ kùrò ní àìlẹ̀kù kódì-ọ̀ ní ibadandun àbádì. Àtẹ̀lẹ̀ ti wà nínú íbadandun lípa sỏ̀rọ́ nígbà tí àwọn olùṣe àwùjọ túsí àwopin tó gbajúmọ̀ orílẹ̀-èdè, síbẹ̀síbẹ̀ àwopin jẹ́ ti àbà-ìtàn.
Báwo ni àwọn àwè àti òpè iye ninyóòjú ni àkàn?
Àpò-ọmọ̀ náà ní òpè àpò àlè-ìgbà wí àti òpè àrẹ̀ẹ̀, àti nítorí àwopin tí o ní tìjú nínú Yorùbá àwọn peso ti Kòlómìbíà, ìyípadà àwè àìlẹ̀kù ní ìran gbogbo. Nígbà tí peso rù sí ìsàlẹ̀ lódún dọ́là Amẹ́rika, àwọn apá tí a gba kúrò àti àwopin ìtàn òjú ayé tó sábó dọ́là kan àbámọ̀ tìjú ní àlè-àpò àkójọ bí ìjọba ti ná àwopin tó sù kójúnà. Òpè dọ́là tó rá síta gbè nǹkan fẹ́. Nìyẹn àwopin 4,178 COP kọ́kan, tó máa rí ní àwopin tó ga jù tàbí kékeré nígbà-kígbà tùwí òpè tó èyí pẹ̀lú àwo àwè, àsièlé òhun àìkú tó ní.
Báwo ni Kòlómìbíà nípa pẹ̀lú orílẹ̀-èdè míràn
Nínú Ìlà Gúdúgúdù, Kòlómìbíà dùpẹ́ nípa ìwọ̀n àkókò-àkító. Ó rú kálẹ̀ jù orílẹ̀-èdè tó kóokán ọ̀pọ̀-lò àbìlódù olóòjú àìlẹ̀kù síbẹ̀síbẹ̀ rú ga jù orílẹ̀-èdè tó ní ìrú àìlẹ̀kù gígbe. Fún àlààdeèjì, ìwọ̀n yí yẹn pẹ̀lú ìpíndá ni Panama, àgbà-àpò tó ní dọ́là àtìlẹ́ fúnfun, tàbí pẹ̀lú àwọn ìṣakópa Gúdúgúdù àrínáàní bí Guatemala. Ní ìbòmíràn, àwọn oríèrèkè-òkò tí won kóokán láti àwà bí Madagascar àti Bú-óòdù (Myanmar) ní ìtàn atìlan ò gá rì àwèsí tó òjrò niwájú àwọn orílẹ̀-èdè tí wọ́n kò ní epo àlè-ìlù. O le tun ṣàwáre àpò gbogbo àwopin epo ayé láti wo àìdíṣe Kòlómìbíà táwà.
Àwọn ìbéèrè ti a beèrè bí olówe
Kìlódé tí epo ìlòsí rú kálẹ̀ jù epo sísà ni Kòlómìbíà?
Kòlómìbíà fẹ̀ tú àwopin epo ìlòsí kálẹ̀ láti gbé àwọn apakiye àkijọ̀, àwopin-àdá àti àwọn ọ̀nà-ìkọjá, eyí tó máa lo epo ìlòsí. Nígbà tí ìjọba ti ná àwopin epo sísà sí àwopin òjú ayé, ó ti tù epo ìlòsí kálẹ̀, tí ó fi iwẹ̀ $0.868 fún ọ̀pọ̀lọ́pọ̀ níjù $1.219 fún epo sísà.
Àwopin epo sísà jẹ́ kanǹ gálọ̀nì ni Kòlómìbíà?
Epo sísà rọ́pọ̀ $4.61 fún ọ̀pọ̀lọ́pọ̀ Amẹ́rika, tó bá àwè $1.219 fún ọ̀pọ̀lọ́pọ̀ tàbí à rọ́pọ̀ peso 4,178 ti Kòlómìbíà fún ọ̀pọ̀lọ́pọ̀. Àwopin peso tó àìpẹ́ yẹn yípadà ọjọ̀ kọ̀ọ̀kan nígbà tí ìjọba yípadà àwopin àlè-ìlù àti òpè iye yípadà.
Àwopin epo ni Kòlómìbíà rí ga tàbí kálẹ̀ nípa pẹ̀lú àyé nìgbàgbàrígbà?
Wọn jẹ́ kálẹ̀ jù àgbàkọ. Ni $1.219 fún ọ̀pọ̀lọ́pọ̀, Kòlómìbíà yín àìdíṣe 50 nínú ẹgbẹ̀rún 170 àti pẹ̀lú nínú àgbàkọ òjú ayé $1.484 fún ọ̀pọ̀lọ́pọ̀, nítorí tó tún òyè àpò epo àlè-ìlù àti ìtàn àìlẹ̀kù tó máa kúrò nà.