Iyato Iná Oìlì: Dìdo Líìtà Isèkí Jẹ́ 175x Lórí Ní Ilé Kan Ju Omiran
Ní gbogbo orílẹ̀ 170 tí a ń lo ìmọ́ sí, ìgbèkúle oríjìn ijáde iná oìlì ayé dúró ní àwọ́ $1.484 fún kọ̀ọ̀kan líìtà — àpẹ́ $5.62 fún kọ̀ọ̀kan US gallon. Ṣùgbọ́n iyalẹ̀nu kan ṣoṣo ṣọ́ ọ́ mọ̀ akilò ìya tó tilẹ̀ rí lára irú ohun iyalọ́wọ́ kọ̀ọ̀kan. Iná oìlì tí ó tó ìbàjẹ́ ní Ayé ni, ní Libya, tó dúró ní $0.023 fún kọ̀ọ̀kan líìtà, yálíà àwọn ọ̀kọ̀ ní Hong Kong máa ńfọwọ́ àwọ́ $4.073 fún kọ̀ọ̀kan líìtà — àpẹ́ $15.42 fún kọ̀ọ̀kan US gallon, tàbí àpẹ́ 175 ìgba díẹ̀ ju tí àwọn Libyan — iyalẹ̀nu yìí sọ́ ọ́ fún ọ nípa gbogbo nkán tí ó pè iyato iná oìlì: ábé ní iye ìbójú òróó ara ìtí-ìfín, ṣúgbọ́n nípa àyò ìjọba.
Ìsẹ̀wádìí ati àbẹ́wò, àbé ní barẹ́ẹ́lì, sọ́ iyato ijáde iná oìlì
Òròó ìfín-ìtí òríjìn tí ó ní iṣẹ́ ilẹ̀ kan kan, nítorí náà iye ìbójú àbòìfín dúró àpẹ́ níbikíbi. Ohun tó yàtọ̀ ni kí ìjọba kọ̀ọ̀kan kọ sjáde tàbí gbe kúrò lórí sókè. Ilẹ̀ tó ní iyato gáásì tó gáásì máa ń fẹ́ owó-ìsẹ̀, iye orí owó àbọ̀ nípa gígbà, àti àwọn owó àjọ ìjagbà ì nípa kọ̀ọ̀kan líìtà. Ní ẹ́bùjùtì orílẹ̀ Yúrópu, owó-ìsẹ̀ máa ń jẹ́ lílo ìgbà méjì nínú iyato àlà. Germany, fún apẹ̀rẹ, sún tó jáde lóko òjúmi ayé nítorí àwọn owó ìmèbò àti owó àbọ̀ àbòìfín tí wọ́n tìmọ̀ ìlú àti láti má baà àwọn ọ̀nà tòótó.
Ní ìpín òtítọ́, ilẹ̀ tó níye òróó máa ń ṣe ọ̀nà míìrán: wọ́n máa ń ṣé àbẹ́wò iná oìlì bíi irú èrè ìlúmọ̀ àarín. Libya, Iran, Venezuela, àti àwọn ilẹ̀ Gulf máa ń tà isèkí tó kere ju iye ìbójú ẹrì ìfín, tí owó tón jẹ́ òróó ti oìlì. Iyato gáásì tó gáásì ní Hong Kong, bíi òtítọ́ rẹ, àbé ní oìlì tí kò sí — ilẹ̀ wọ̀ yẹ́ kò níye òróó ara tirẹ — ṣùgbọ́n nípa àwọn owó tó ju ìyòkúu lò tíkara àti iye owó tó pọ̀ fún yíyá àti àṣẹ dúúdúù fún ilé àtijọ́ ní àáfin àgbáárì kan àti àpáta kan tó rí níbè.
Àwọn jijà òróó vèrsọ̀s owó ìwájọ́
Gẹ́gẹ́ bíi òùnjẹ́ okíyì, ìya iyato àlà tó kere jù máa ń ní ìkan níbì àwọn olùpa òróó kan kan, àti ìya tó gáásì báj-áj jù ní ilẹ̀ ọ̀lọ́wọ́ tó ní ìjọba tó dára pẹ̀lú èrè àyò àti owó. Ilẹ̀ tó máa ń rà òróó ara ẹ̀ máa ń nípe dìdí àwọn olùkọ́ òníà òjúmọ́ ayé; ilẹ̀ tó máa ń rà kọ̀ọ̀kan barẹ́ẹ́lì máa ń sá àwọn owó nìí — àti ìsẹ̀ — ní ìlà láti àwọn àgbà ọ̀kọ̀. Èyí ni ìdí tí ìyàtọ̀ òróó tó jẹ́ ìyàtọ̀ àgbáárì ayé máa ń dá ara ẹ̀ dáadáa nípa irúfẹ́ ẹ̀ni tí ó níye òróó àti ẹ̀ni tí ó máa ń tún owó.
Ìgbèkúle iye owó
Nítorí tí iyato àlà wọ́n sọ yí síbè ní US dolà, agbára owó ìlú ara kan máa ní jẹ́ dandan. Nígbà tí owó-ìlú ìbítí kọ̀ọ̀kan dinù sí ìbó owó US, iye dolà-ìsọ̀ iná oìlì máa ń kùnà bákan nítorí owó ìlú àbọ̀, yálíà àbé iyato ìlú kò ti ì gba — àti bó leè sòro.United States dáadáa àgbárè gbogbo owó ìya, yálíà àwọn olùpa owó tó pọ̀ pẹ̀lú India máa ń ní ìyipada owó ìya pẹ̀lú àti òróó oníà ayé àti iye owó-ìwájọ́ rupee–dolà.
Kí ni ìgbèkúle ayé yìí lòóti rí?
Ìgbèkúle $1.484 ayé jẹ́ òkìkí tó dára jù, ṣùgbọ́n ìlọ́po àwọn ènìyàn kò gbé owó ìgbèkúle jẹ́ ní àșà. Ọ̀pọ̀lọ́ àwọn àgbà ọ̀kọ̀ máa ní jẹ́ níláári ìkan níbì àwọn ìpín: láti ní ohun tó kere níbi ilẹ̀ tó máa ń ṣé àbẹ́wò, tàbí máa ní iye tó pọ̀ ní ilẹ̀ tó máa ń tún owó. Lílo orílẹ̀ ara rẹ dìpò síbè ìgbèkúle ayé ní ìnà kíkéré jù láti rí iye owó ìbójú òróó àti iye owó àyò — àti àwọn àlàpádi tó ṣẹ̀rẹ̀jọ́.
Ìbéèrè Tó Gbajúmo
Orílẹ̀ wó lo níye iná oìlì kere jù nílẹ̀ ayé?
Libya lọ́wọ́ ní iná oìlì ijáde tó kere jù nílẹ̀ ayé ní àwọ́ $0.023 fún kọ̀ọ̀kan líìtà. Iyato tó kú gé lígbà ìsọ̀ jẹ́ nítorí ìjọba máa ń ṣé àbẹ́wò gáásì lílo owó ní olórí oìlì, tí wọ́n máa ń tà á ju ìye ẹrì ìfín lò àti iyato oníà orínjíji tín jùù.
Orílẹ̀ wó lo níye iná oìlì tó jóbo jù?
Hong Kong jẹ́ akọ́kọ́ ní àwọ́ àpẹ́ $4.073 fún kọ̀ọ̀kan líìtà — ju àwọ́ $15.42 fún US gallon kan. Iyato gáásì tó jóbo yìí wá nínú owó-ìsẹ̀ tó gáásì àti iye owó tó pọ̀ láti ṣiṣẹ́ àlé tò-ọ̀kọ̀ ní ilé àgbáárì tí kò níye àti òkun tí kò sí owó òróó.
Kini iyato gáásì àgbèkúle ní áyé?
Iyato gáásì oríjìn ijáde ayé dúró àpẹ́ $1.484 fún kọ̀ọ̀kan líìtà, tàbí àpẹ́ $5.62 fún kọ̀ọ̀kan US gallon, tí a ṣẹ̀ lórí orílẹ̀ 170 tó a ń lo ìmọ́ sí. Iyato tòótó máa ní iyalẹ̀nu nínú nítorí owó àyò àti àbẹ́wò — tí ìjọba kọ̀ọ̀kan ṣẹ̀ — máa ní ìgbèkúle ni ju iye ìbójú òróó ara ìtí-ìfín lò.